Là địa phương có thế mạnh về sản xuất cây rau rau màu vụ đông xuân, huyện Lục Nam được nhắc đến với nhiều loại cây khác nhau như dưa các loại, lạc, đậu tương, dưa chuột bao tử, dưa chuột Đài Loan… Nhưng đặc trưng và đem lại hiệu quả cao nhất vẫn là cây hành lá.

Khoảng hơn 10 năm về trước, cây hành lá đã được một số người dân huyện Lục Nam mua giống ở Hải Dương mang về trồng, thấy hiệu quả nên diện tích dần được mở rộng. Chúng tôi có dịp về xã Chu Điện vào một ngày mưa phùn, trong khi nhiều địa phương khác đang tập trung nhân lực chăm sóc cho cây lúa thì bà con nơi đây lại nhộn nhịp ra đồng thu hoạch hành lá. Cũng như nhiều gia đình khác trong thôn Hà Mỹ, bà Giáp Thị Ca trồng khoảng 5 sào hành ở vụ xuân. Mới sáng bà thu hoạch 6 luống với diện tích gần 1 sào, giá bán 6.500 đồng/kg đã đem về lợi nhuận trên 8 triệu đồng. Bà Ca cho biết, vẫn trên diện tích ruộng ấy năm ngoái gia đình bà thu về trên 24 triệu đồng nhưng năm nay lợi nhuận chỉ bằng 1/3. “Nhưng so với trồng lúa và một số cây rau màu khác thì cây hành lá vẫn là cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế cao. Vì vậy trên những chân ruộng màu của thôn Hà Mỹ, mỗi năm chúng tôi trồng 2-3 vụ hành và 1 vụ dưa bở” – bà Ca khẳng định. Hiện gia đình bà đang thu hoạch một ruộng khác lựa chọn những củ to làm giống, còn lại củ nhỏ cân cho thương lái. 

Được biết, vào vụ thu hoạch hành, tại mỗi thôn có từ 2-3 điểm thu mua hành tập trung. Bà con thu hoạch xong mang về điểm cân, thuê công nhân rửa sạch sẽ rồi cân cho thương lái. Giá thuê nhân công rửa vụ xuân này là 1.000 đồng/kg.

Theo kinh nghiệm của người dân địa phương, hành lá dù là cây trồng dễ chăm sóc nhưng để đạt năng suất cao thì người trồng cần phải có kinh nghiệm thực tế, đặc biệt chú ý những ngày trời mưa phùn, ẩm độ thấp phải tiến hành phun thuốc phòng bệnh sương mai mỗi ngày, có đợt cao điểm phun 2 lần/ngày. Hành lá trồng nhiều nhất ở vụ đông, sau khoảng 45 ngày là được thu, vì vậy có thể gối vụ rất tốt. Vụ đầu trồng từ cuối tháng 7 đầu tháng 8 để bán hành thương phẩm. Khi có gió bắc về, cây hành sinh trưởng phát triển rất thuận lợi, trồng vụ 2 để phục vụ nhu cầu hành thương phẩm và hành muối dịp Tết Nguyên đán. Sau Tết, trồng hành thương phẩm và một số hộ trồng để giống. Chú ý khi thời tiết mưa phùn nhiều sẽ ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và năng suất của cây hành. Theo tính toán, trung bình mỗi sào hành chi phí cho sản xuất khoảng 1,5-2 triệu đồng, tùy thời điểm giá giống cao thấp. Vì vậy, ước tính mỗi sào hành năm nay, với giá trung bình từ 5-6 nghìn đồng/kg, người dân lãi từ 6-8 triệu đồng.

Đánh giá về hiệu quả của cây hành lá, ông Tăng Văn Luật – Phó trưởng phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Lục Nam cho rằng, hành lá là cây trồng truyền thống của người dân địa phương và mang lại hiệu quả kinh tế gấp nhiều lần so với trồng lúa. Vì vậy không chờ sự vận động, tuyên truyền của các cấp, ban ngành, người dân địa phương tự biết mở rộng diện tích. Theo ông Luật, khi mô hình sản xuất hiệu quả thì tự mô hình đó sẽ quảng bá tuyên truyền nhân rộng hiệu quả nhất. Và thực tế cây hành lá ở Lục Nam đã chứng minh. Ban đầu diện tích hành lá ở Lục Nam chỉ vài sào rồi đến vài ha và đến nay, tổng diện tích hành lá toàn huyện đã lên khoảng 100-200 ha/vụ, trở thành cây trồng chính ở vụ sản xuất đông xuân của người dân các xã Khám Lạng, Chu Điện, Bắc Lũng, Bảo Đài, Tiên Hưng, Tam Dị… Tuy nhiên, sản xuất hành lá ở Lục Nam vẫn chủ yếu mang tính tự phát, vấn đề đầu ra cho sản phẩm chưa thực sự ổn định. Vì vậy, cần có sự quan tâm đầu tư hơn nữa của các cấp, các ngành, đặc biệt là sự liên kết chặt chẽ của “4 nhà” để đưa cây hành lá trở thành cây trồng hàng hóa của địa phương.

Thanh Phúc