Những năm gần đây kinh tế gia đình anhTrần Văn Ngọc, sinh năm 1982 ởthôn Bãi Cả, xã Tiên Lục huyện Lạng Giang ngày càng trở nên khấm khá nhờ trồng bưởi Diễn. Anh Ngọc nhận thấy cây trồng chủ yếu là vải thiều cho hiệu quả không cao, liên tục bị rớt giá, anh xác định cần phải có một giống cây ăn quả khác thay thế cây vải thiều để cải thiện đời sống gia đình. Anh đã tự tìm tòi, học hỏi những mô hình ở các địa phương khác và nhận thấy cây bưởi Diễn có giá trị cao, nhiều ưu điểm, phù hợp để phát triển kinh tế gia đình.

Năm 2004, anh Ngọc đã chặt bỏ 4 sào trồng vải thiều, đưa gần 100 cây bưởi Diễn lấy giống từ làng Phúc Diễn – Từ Liêm - Hà Nội về trồng. Gia đình anh đào gần 100 hố với kích thước ba chiều dài, rộng, sâu mỗi chiều 1 m, sau đó rắc mùn và phân bón vào hố để giữ độ ẩm, bổ sung chất dinh dưỡng cho đất rồi mới đặt cây giống vào. Anh kết hợp nuôi thêm lợn, bò, gà... vừa lấy phân làm hệ thống biogas tiết kiệm chi phí gia đình, vừa sử dụng để bón cho cây. Sau 10 năm chăm sóc và học hỏi kinh nghiệm nhiều nơi, anh Ngọc thấy cây bưởi Diễn là loài cây dễ trồng, chỉ cần chăm sóc chu đáo là đã cho thu hoạch khá. Bưởi Diễn có nhiều ưu điểm như mẫu mã đẹp, khi chín vỏ màu vàng, tôm đều, vị ngọt mát thanh khiết, có thể để trong thời gian nhiều tháng kể từ khi thu hoạch mà chất lượng vẫn không bị ảnh hưởng. 

Nhận thấy hiệu quả kinh tế thiết thực, nhiều người dân trong vùng đã tìm đến nhà anh Ngọc học hỏi kinh nghiệm và mua giống về trồng, anh cung cấp giống và hướng dẫn nhiệt tình, chi tiết về kỹ thuật. Từ năm 2010 trở lại đây, mỗi năm vườn bưởi của nhà anh cho thu nhập từ 140 - 200 triệu đồng, cuộc sống của gia đình được cải thiện rõ rệt. Hiện nay, giá bưởi bán tại vườn là 30.000 đồng/quả và đang có xu hướng tăng vào dịp tết Nguyên Đán. Với gần 100 cây, mỗi cây trung bình 80 quả, năm nay anh Ngọc dự kiến thu trên 200 triệu đồng. Không chỉ chăm sóc và phát triển diện tích bưởi Diễn của gia đình, từ năm 2011, anh Ngọc đã chiết bán gần 8.000 cành giống, cây ghép cung cấp cho các gia đình ở địa phương và tỉnh Lạng Sơn với giá bán từ 40.000 – 60.000 đồng/cành chiết và 15.000 – 25.000 đồng/cây ghép. Dự kiến năm tới, gia đình anh sẽ trồng thêm 200 cây bưởi Diễn, 300 cây bưởi Da xanh trên diện tích của gia đình.

Trao đổi về kinh nghiệm trồng bưởi Diễn, anh Ngọc cho biết, từ khâu trồng đến chăm sóc cần phải đảm bảo đúng quy trình kỹ thuật. Sau khi trồng tưới nước ấm cho cây bén rễ, cây bắt đầu nhú mầm, ra lá non thì bón phân đạm urê. Để cây bưởi cho năng suất cao, chất lượng tốt, cần bón phân tổng hợp NPK, phân Kali vào đúng thời điểm cây chuẩn bị ra hoa và sau khi thu hoạch quả. Về phân bón, theo anh không phải cây nào cũng bón như cây nào, phải quan sát, tùy theo thể trạng và sức sản xuất quả trên cây của năm trước và nhìn sắc màu lá để quyết định lượng phân bón cho từng cây. Anh thường dùng phân lợn ủ hoai mục rồi bón lót vào thời điểm sau khi thu hoạch; bổ sung đạm, kali khi hoa đã đậu quả, bón tăng kali lúc cuối vụ. Ngoài ra anh còn thường xuyên thăm vườn để phát hiện các loại sâu bệnh, 1 năm tưới 2 lần nước vôi trong hoặc rắc vôi bột để giảm sâu bệnh, không để cỏ dại mọc quanh gốc bưởi, khi có dấu hiệu của sâu bệnh phải dùng thuốc trị ngay. Anh cho biết, cây bưởi ít bị bệnh hơn so với cây trồng khác, chủ yếu là phun phòng: nấm, sâu vẽ bùa, rệp, muội… một năm phun từ 3 – 4 lần. Đây là giống cây đặc biệt, cây càng già thì quả ăn càng ngon.

Tuy nhiên, muốn cho bưởi ra sai quả thì ngoài chế độ chăm sóc phòng trừ sâu bệnh hợp lý, đối với cây non cần thực hiện khoanh cành vào cuối tháng 10 cho cây ủ mầm hoa. Khi bưởi bắt đầu chín thì không được tưới nước nữa, vì bưởi tích nước sẽ làm giảm vị ngọt của quả. Đến khi cây ra quả thì phải đề phòng bệnh ruồi vàng, không để châm vào quả làm quả bị đốm đen, ảnh hưởng tới mẫu mã và chất lượng. Theo kinh nghiệm của anh để quả bưởi mẫu mã đẹp hơn, anh thường nghiền đậu tương, cá, tép sau đó ngâm ủ khoảng một năm rồi hòa với nước để tưới cho cây mỗi tháng 01 lần liên tục từ tháng 6 đến tháng 10. Ngoài ra, anh phun thêm Kali tan mỗi tháng 01 lần cho đến trước khi thu hoạch 02 tháng.

Bên cạnh việc chăm sóc cây bưởi, anh Ngọc còn thường xuyên cải tạo đất, nghiên cứu biện pháp sao cho phù hợp với quá trình sinh trưởng của cây, cây vừa cho năng suất cao và quả chín đúng thời điểm Tết Nguyên Đán thì giá thành sản phẩm mới cao. Nhận xét về mô hình trồng bưởi Diễn của gia đình anh Trần Văn Ngọc, ông Trần Văn Sức - Trưởng thôn Bãi Cả cho hay: “Nhiều hộ trong thôn, trong xã đã đến mua giống về trồng và nhờ anh Ngọc hướng dẫn kỹ thuật trồng bưởi Diễn. Đây là cây trồng mới ở địa phương giúp bà con trong thôn, trong xã thoát nghèo và có thể làm giàu. Anh Ngọc là một người trẻ tuổi năng động, dám nghĩ, dám làm. Mô hình trồng bưởi Diễn của anh đã phát huy hiệu quả trên vùng đất của Tiên Lục đang được nhiều người học tập và làm theo”.

Bài, ảnh: Hoàng Minh