Giai đoạn 2011-2015, huyện Yên Dũng lựa chọn 06 xã điểm về xây dựng nông thôn mới là Lão Hộ, Cảnh Thụy, Tiến Dũng, Đức Giang, Tư Mại và Xuân Phú. Đến nay, sau gần 4 năm thực hiện đã có 03 xã Lão Hộ, Cảnh Thụy và Tiến Dũng "về đích", đạt 100% kế hoạch năm 2014.

Xuất phát đều là các xã thuần nông nhưng với sự nỗ lực, quyết tâm cao của chính quyền địa phương và nhân dân, sự chỉ đạo quyết liệt của các cấp, ngành, đoàn thể đến cuối tháng 8/2014, xã Lão Hộ đã đạt 19/19 tiêu chí và đến tháng 11 hai xã Tiến Dũng và Cảnh Thụy hoàn thành xây dựng nông thôn mới theo bộ tiêu chí Quốc gia. Đi từ xã Lão Hộ - một trong những xã thuộc diện nghèo đã đột phá vượt lên đạt "nông thôn mới" đầu tiên của huyện Yên Dũng, đó phải kể đến cách làm mới trong việc tổ chức lại sản xuất tại địa phương. Xã Lão Hộ có khoảng 140 ha đất trồng lúa, trong đó trên 90 ha trồng lúa 2 vụ, còn lại chủ yếu là đất đồi rừng và đất trũng thấp. Vì vậy, xã xác định phải tập trung phát triển kinh tế qua liên kết nguồn nhân lực với doanh nghiệp, giới thiệu việc làm cho người lao động địa phương thông qua xuất khẩu lao động, phát triển ngành nghề hoặc vùng sản xuất tập trung. Đến nay đã có 2 doanh nghiệp vào đầu tư phát triển công nghiệp, nhà máy gạch và sử dụng hơn 400 lao động tại địa phương, có từ 40-50 người đi xuất khẩu lao động ở nước ngoài, thành lập được hợp tác xã nuôi trồng thủy sản trên 43 ha cho thu nhập mỗi năm hàng trăm triệu đồng, hình thành vùng sản xuất lúa tập trung cho năng suất từ 62-65 tạ/ha, từ đó tăng thu nhập bình quân đầu người đạt gần 23 triệu đồng/năm. Kinh tế phát triển, bà con nhân dân đồng tình ủng hộ việc đầu tư xây dựng hạ tầng cơ sở điện, đường, trường, trạm mới khang trang, chất lượng cuộc sống của nông dân cũng được nâng lên rõ rệt, nhất là tỷ lệ hộ nghèo nay chỉ còn dưới 8%. Với kết quả trên, xã Lão Hộ đã vinh dự được Chủ tịch nước trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba và Chủ tịch UBND tỉnh tặng cờ thi đia hạng Nhì cùng phần quà 500 triệu đồng cho xã đạt chuẩn nông thôn mới Lão Hộ vào đầu tháng 9/2015.

Hướng về phía Đông Nam của huyện Yên Dũng, chúng ta tới xã Cảnh Thụy - xã đầu tiên của tỉnh xây dựng thành công mô hình cánh đồng mẫu lớn, nơi khởi phát của phong trào dồn điền đổi thửa tạo vùng sản xuất tập trung mang tính hàng hóa. Là xã có điều kiện tương đối thuận lợi về đồng ruộng bằng phẳng, đất đai phì nhiêu màu mỡ, trao đổi hàng hóa thông thoáng do có đường giao thông tỉnh lộ 398 chạy qua và liền kề với thị trấn Neo nên xã coi trọng việc phát huy nội lực, xác định đây là nội dung quan trong trong thực hiện xây dựng nông thôn mới. Ngay khi có phong trào thi đua "Yên Dũng chung sức xây dựng nông thôn mới", UBND xã đã tổ chức ký giao ước đến toàn thể các tổ chức chính trị, các thôn, các đơn vị trong toàn xã về xây dựng nông thôn mới, trong đó tập trung cao việc lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện hoàn thành các tiêu chí xây dựng nông thôn mới, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tập huấn, đặc biệt huy động nguồn nội lực sẵn có để đầu tư phát triển sản xuất tại địa phương. Trong gần 4 năm thực hiện chương trình, xã đã huy động được gần 62 tỷ đồng, riêng vốn huy động từ nhân dân là trên 38 tỷ đồng. Đã thực hiện được 18 mô hình phát triển và một số mô hình người dân tự thực hiện với tổng kinh phí gần 23.500 triệu đồng, trong đó có 05 cánh đồng mẫu sản xuất lúa với tổng diện tích trên 174 ha, có hơn 900 hộ tham gia; những mô hình sản xuất khoai tây, trồng hoa ly, trang trại chăn nuôi lợn thịt, bò thịt, gà... mang lại lợi nhuận từ 300-850 triệu đồng mỗi năm. Toàn xã đã thực hiện được 34 công trình xây mới và cải tạo, cứng hóa được 3,2 km đường trục xã, 1 km đường trục nội đồng và 5,5 km kênh mương, xây dựng bãi rác thải tập trung và 02 bãi rác lẻ với tổng diện tích 5000 m2, vận động nhân dân hiến hơn 12 ha đất để quy hoạch đồng ruộng, đắp mới 98 con đường dài gần 24.000 m, mở rộng 43 con đường dài hơn 8.000m và làm mới 12 mương tưới tiêu với tổng chiều dài 3.500 m. Tuy nhiên, ấn tượng nhất ở Cảnh Thụy là thành công của mô hình cánh đồng mẫu lớn và phong trào dồn điền đổi thửa. Cả hai mô hình đã sớm trở thành mô hình hay, cách làm mới và được phát triển thành một cuộc cải cách nhanh chóng lan rộng trong toàn tỉnh và trên cả nước. Cũng chính điểm sáng này, năm 2013 xã Cảnh Thụy và huyện Yên Dũng vinh dự được đón Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng về thăm. Thành công trong dồn điền đổi thửa tạo thuận lợi lớn cho việc áp dụng tiến bộ kỹ thuật mới vào sản xuất, quy hoạch vùng sản xuất tập trung theo hướng hàng hóa, tăng cường cơ giới hóa trong sản xuất. Được biết, hiện nay cả xã có 153 máy nông nghiệp được đưa vào hoạt động trên đồng ruộng. Nhờ áp dụng đồng bộ các biện pháp canh tác mới nên năng suất và hiệu quả kinh tế được nâng lên rõ rệt, năm 2014 ước đạt trên 80 triệu đồng/ ha. Công tác phát triển xã hội thường xuyên được quan tâm, đến nay 100% số hộ dân trong xã sử dụng nước sạch, hợp vệ sinh; tỷ lệ lao động đã qua đào tạo đạt 39%; tỷ lệ hộ nghèo dưới 4%...

Đối với xã Tiến Dũng, xây dựng nông thôn mới trên nền tảng tương đối thuận lợi: an ninh chính trị ổn định, giao thông thuận lợi vì có đường huyện lộ chạy qua, gần đường Quốc lộ 284, đường giao thông nông thôn 80% được cứng hóa bê tông, kênh mương nội đồng khá kiên cố, kinh tế trang trại vườn-ao-chuồng và nuôi trồng thủy sản phát triển, người lao động cần cù chịu khó... Do đó, để phát huy tiềm lực của địa phương, xã Tiến Dũng tập trung cao cho công tác tuyên truyền, vận động quần chúng nhân dân, các cơ quan, đoàn thể, tổ chức tích cực tham gia thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ của Chương trình xây dựng nông thôn mới. UBND xã đã thành lập Ban quản lý của xã và tiểu ban giúp việc, thành lập Ban phát triển xây dựng nông thôn mới tại 9 thôn và phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên. Hàng tuần, Ban chỉ đạo nông thôn mới huyện về kiểm tra tiến độ thực hiện trên địa bàn xã nên các chương trình bảo đảm theo đúng kế hoạch. Trong gần 4 năm thực hiện, xã Tiến Dũng đã xây dựng được gần 20 mô hình về sản xuất cho thu nhập cao như mô hình cánh đồng lúa BC15, Nàng Xuân, lúa TBR45, RVT, mô hình trồng khoai tây... Về công tác dồn điền đổi thửa đã có 9/9 thôn dồn điền đổi thửa với diện tích trên 500 ha, bình quân mỗi hộ từ 2-3 thửa, trong đó nổi bật có một số thôn hiến đất tự nguyện phục vụ chương trình xây dựng nông thôn mới như thôn Huyện, Đông Thắng, Thuận Lý, Chùa... với tổng đất hiến là 29 ha. Ngoài việc tập trung phát triển sản xuất, xã cũng quan tâm đầu tư xây dựng, nâng cao các hạng mục cơ sở hạ tầng thiết yếu về giao thông, thủy lợi với gần 30 km đường giao thông nông thôn, trên 11 km kênh mương, trong đó 100% đường liên xã, đường thôn, xóm được cứng hóa. Từ đó góp phần nâng giá trị sản xuất nông nghiệp của xã đạt trên 87 triệu đồng/ha/năm. Song song với đầu tư phát triển sản xuất nông nghiệp, để nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân địa phương, xã Tiến Dũng còn chú trọng đến công tác đào tạo tập huấn, tư vấn xuất khẩu lao động và chuyển dịch lao động nông nghiệp sang làm ngành nghề nông thôn, tiểu thủ công nghiệp. Hiện xã có khoảng gần 600 lao động đi xuất khẩu lao động ở nước ngoài như Sip, Đài Loan, Hàn quốc... Đây cũng là xã có số người đi xuất khẩu lao động đầu tiên và nhiều nhất của huyện Yên Dũng. Còn số lao động đi làm kinh tế và hợp đồng lao động trong các doanh nghiệp ở trong, ngoài tỉnh ổn định hàng năm trên 2.100 lao động và dịch vụ khác gần 250 người. Nhờ thực hiện đồng bộ các giải pháp trên nên đưa mức thu nhập bình quân đầu người năm 2014 của xã Tiến Dũng đạt gần 25 triệu đồng/người/năm. Điều này góp phần quan trọng để xã hoàn thành 19/19 vào tháng 11 và công bố Quyết định xã nông thôn mới vào cuối tháng 1/2015.

Như vậy, để hoàn thành chương trình xây dựng nông thôn mới, mỗi xã đã lựa chọn cách làm riêng, vừa phát huy được thế mạnh của vùng, vừa tập trung "về đích" nhanh hơn. Điều đó khẳng định sự lãnh đạo sáng suốt, lựa chọn đúng đắn của các cấp chính quyền và lãnh đạo địa phương, từ đó có được sự ủng hộ cao của bà con nhân dân.

Ngày nay, có dịp về thăm các vùng nông thôn, chúng ta càng thấy rõ sự thay da đổi thịt, một diện mạo mới đã và đang dần phủ khắp các địa phương. Tin tưởng rằng, với quyết tâm cao, sự đồng tình, ủng hộ và vào cuộc của tất cả các cấp, các ngành, đoàn thể và tổ chức chính trị-xã hội, tỉnh ta sẽ sớm đạt được những thành công to lớn trong Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới.

Bài, ảnh: Thanh Phúc