Đó là khẳng định của ông Vũ Đình Phượng - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT khi nói về vấn đề tìm đầu ra cho sản phẩm nông sản trên thị trường tỉnh, trong đó có rau chế biến.

Kết quả khảo sát thực cho thấy, vụ xuân năm 2015 trên địa bàn huyện Tân Yên có 10 doanh nghiệp hoạt động liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm rau chế biến cho nông dân với tổng diện tích gieo trồng hơn 93 ha. Các loại rau được lựa chọn sản xuất là dưa bao tử, dưa chuột Đài Loan, dưa chuột Nhật, dưa chuột ta, ngô ngọt... tập trung chủ yếu ở các xã An Dương, Lan Giới, Đại Hóa, Liên Sơn, Cao Xá, Việt Lập, thị trấn Cao Thượng... Thời điểm này, bà con nông dân trên địa bàn huyện đã thu hoạch xong các loại sản phẩm, tổng sản lượng rau toàn huyện ước đạt khoảng 2 nghìn tấn. Tuy nhiên, năm nay do ảnh hưởng của suy thoái nền kinh tế thế giới, thị trường tiêu thụ các loại nông sản có phần chững lại đã ảnh hưởng không nhỏ đến sức thu mua của một số công ty, doanh nghiệp. Mặc dù có ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm cho nông dân từ đầu vụ nhưng cuối vụ họ đã thỏa thuận giảm giá cân, do vậy tại một số điểm cân tập trung có sự chênh lệch về giá cả, mặt hàng. Cụ thể như tại điểm cân của xã Lan Giới, dưa bao tử dao động từ 4 - 6 nghìn đồng/kg, dưa chuột ta 3,5 nghìn đồng/kg, dưa chuột Đài Loan 2,5 nghìn đồng/kg, dưa chuột Nhật chỉ cân loại 1... Còn tại điểm cân thuộc xã Đại Hóa, dưa bao tử loại 1 cân 7 nghìn đồng/kg, loại 2 cân 3,5 nghìn đồng, loại 3 cân 1 nghìn đồng; dưa chuột Đài Loan loại 1 cân 6 nghìn đồng, loại 2 cân 2,5 nghìn đồng và bao tiêu toàn bộ sản phẩm dưa chuột Nhật nhưng giá chỉ từ 1,5-2 nghìn đồng cho mỗi kg...

Điều đáng nói là vẫn còn một khối lượng tương đối lớn nông sản loại 2, loại 3 ở các xã không được thu mua hoặc thu mua với giá rẻ khoảng 1 nghìn đồng/kg. Ông Nguyễn Văn Bình ở thôn Đồn Hậu là một trong những hộ tham gia sản xuất gần 2 sào dưa bao tử, dưa chuột Đài Loan và dưa chuột Nhật có ký hợp đồng với Công ty cổ phần chế biến thực phẩm xuất khẩu GOC tâm sự: "Mong muốn lớn nhất của người dân chúng tôi là khi làm ra sản phẩm nông nghiệp được các công ty, doanh nghiệp thu mua hết, còn về giá cả thì tùy thuộc vào nhu cầu tiêu thụ của thị trường. Năm nay, trung bình 1 sào dưa bao tử thu lãi từ 4-5 triệu đồng, giảm 50% lợi nhuận so với năm ngoái". Đặc biệt những hộ nông dân tự quy hoạch vùng sản xuất, không có liên kết với công ty, doanh nghiệp thì nông sản không có thị trường tiêu thụ. "Những hộ nào có trâu bò cho ăn còn đỡ tiếc chứ như gia đình tôi thì chỉ còn nước đổ đi" - chị Nguyễn Thị Huyền ở thôn Chè, xã Đại Hóa buồn bã nói. Được biết gia đình chị Huyền năm ngoái đã tự trồng dưa bao tử và bán được giá cao, do đó năm nay chị lại tiếp tục duy trì gần 1 sào nhưng bị thất thu do không có doanh nghiệp nào đến thu mua. Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Tú Ngọc - Phó trưởng phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Tân Yên cho biết: "Vụ xuân này, toàn huyện có khoảng 11,7 ha rau chế biến nông dân tự sản xuất không có liên kết nên vấn đề tiêu thụ rất khó khăn. Để hỗ trợ bà con, huyện đã tổ chức nhiều hội nghị xúc tiến thương mại mời gọi các công ty, doanh nghiệp vào cuộc thu mua nhưng họ cũng không dám vì sức "tiêu" của thị trường năm nay quá hạn hẹp". Điều này cho thấy, làm nông cần phải có liên kết thì sản xuất mới ổn định và nông sản mới có thị trường tiêu thụ bền vững. Và trong số các doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn huyện Tân Yên thì Công ty cổ phần chế biến thực phẩm xuất khẩu GOC vẫn là đơn vị thu mua ổn định giá nhất.

Còn tại xã Quang Thịnh, huyện Lạng Giang cũng xảy ra tình trạng doanh nghiệp đàm phán điều chỉnh giá thu mua sản phẩm dưa bao tử vụ xuân năm 2015. Theo đó thống nhất, 3 công ty liên kết là Công ty cổ phần chế biến thực phẩm xuất khẩu GOC, Công ty cổ phần chế biến thực phẩm Thuốc Lá, Công ty TNHH Đầu tư tổng hợp Dũng Sỹ sẽ thu mua mỗi kg dưa bao tử loại 2 và 3 giảm 500 đồng so với hợp đồng, cụ thể là loại 2 giá 5,5 nghìn đồng, loại 3 giá 3 nghìn đồng và loại 1 giữ nguyên giá 8,5 nghìn đồng. Nhằm giúp nông dân yên tâm sản xuất ở những vụ tiếp theo, UBND xã Quang Thịnh cũng đề nghị, các công ty cam kết bao tiêu toàn bộ sản phẩm cho bà con trong vụ này, tránh trường hợp sản phẩm nông sản sản xuất ra phải "đổ đi" như huyện Tân Yên. Được biết, vụ xuân năm nay xã Quang Thịnh sản xuất trên 20 ha rau chế biến phục vụ chương trình sản xuất nông nghiệp hàng hóa, chủ yếu là dưa bao tử. Hợp tác xã dịch vụ Quang Thịnh là đầu mối đứng ra tổ chức, hỗ trợ nông dân sản xuất, tập huấn quy trình kỹ thuật và thu mua tập trung sản phẩm cho bà con để cung ứng cho các công ty, doanh nghiệp nên vấn đề đầu ra cho nông sản ở đây tương đối ổn định. Đến thời điểm này, Hợp tác xã đã thu mua được trên 400 tấn dưa bao tử, dự kiến 1-2 ngày nữa là sẽ kết thúc thời vụ thu hoạch. "Tuy nhiên, vụ xuân này do ảnh hưởng của thời tiết nắng nóng nhiều, năng suất dưa bao tử chỉ đạt từ 7,5- 8 tạ/sào (năm ngoái năm suất đạt trên 1 tấn/sào), hơn nữa giá thu mua giảm nên so với năm ngoái hiệu quả kinh tế giảm từ 2,5-3 triệu cho mỗi sào" - ông Nguyễn Văn Trà - Phó Chủ nhiệm Hợp tác xã dịch vụ Quang Thịnh khẳng định.

Đánh giá về việc tiêu thụ nông sản, ông Vũ Đình Phượng - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT nhấn mạnh, hiện nay đây là vấn đề đang cấp thiết, được các ban ngành quan tâm. Để sản xuất bền vững thì cần phải có liên kết chặt chẽ giữa 4 nhà, nhất là giữa nông dân với doanh nghiệp, công ty. Có như vậy, giá cả sẽ ổn định hơn, bà con yên tâm sản xuất. Hiện nay, do ảnh hưởng của thị trường thế giới, các bên cần phải có sự chia sẻ, hỗ trợ lẫn nhau. Doanh nghiệp tạo điều kiện hỗ trợ thu mua sản phẩm cho bà con nông và có ký kết hợp đồng nghiêm túc. Bà con nông dân cam kết thực hiện theo đúng quy trình kỹ thuật hướng dẫn, bảo đảm sản phẩm đạt tiêu chuẩn của bên mua. Nhà nước tạo điều kiện, cơ chế hỗ trợ thông qua các chương trình, dự án, tổ chức tập huấn chuyển giao khoa học kỹ thuật và mời gọi doanh nghiệp liên kết, đặc biệt khuyến khích cá nhân người dân chủ động, tự đứng ra ký kết hợp đồng với doanh nghiệp...

Bài, ảnh: Thanh Phúc