Bắc Giang là tỉnh có phong trào chăn nuôi khá phát triển so với các tỉnh khác trong cả nước. Tính đến hết tháng 6/2016, tổng đàn trâu của tỉnh có gần 57.400 con, đàn bò trên 134.300 con, đàn lợn gần 1,2 triệu con và đàn gia cầm trên 14,4 triệu con.

Riêng về lợn giống, toàn tỉnh hiện có 10 tổ chức, cá nhân đăng ký sản xuất, kinh doanh về lợn giống, trong đó có 02 trại lợn nái ngoại ông bà quy mô 300 con, hàng năm cung ứng 1.500 con lợn nái, 150 lợn đực giống bố mẹ cho người chăn nuôi trên địa bàn, đáp ứng 20-30% nhu cầu lợn giống ngoại, số còn lại người chăn nuôi mua của cơ sở giống trên toàn quốc và chủ động sản xuất tại trang trại, hộ chăn nuôi. Để nâng cao chất lượng con giống, phục vụ Đề án Tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, từ năm 2015 Sở Nông nghiệp và PTNT xây dựng, triển khai “Kế hoạch quản lý và nâng cao chất lượng đàn lợn đực giống trên địa bàn”. Theo đó 632 chủ hộ nuôi lợn đực giống trên địa bàn tỉnh được tập huấn về công tác quản lý lợn đực giống, kỹ thuật chăm sóc, khai thác lợn đực giống, bình chọn và cấp chứng chỉ chất lượng giống cho 40 con lợn đực giống để khai thác tinh nhân tạo và 841 con lợn phối giống trực tiếp. 

Điều đáng quan tâm hiện nay là chất lượng đàn lợn đực giống, đàn nái sinh sản đã ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất, chất lượng đàn con sinh ra và công tác quản lý dịch bệnh, vấn đề môi trường. Do đó để cải tạo chất lượng đàn lợn khi sử dụng tinh của các con đực giống tốt đã qua chọn lọc bằng phương pháp thụ tinh nhân tạo, không phải di chuyển lợn đực giống, hạn chế lây bệnh qua đường sinh dục, một lần khai thác tinh có thể dùng để phối cho nhiều lợn nái và bảo quản tinh trong thời gian dài, năm 2016 Trung tâm Khuyến nông Quốc gia ký hợp đồng với Trung tâm Khuyến nông Bắc Giang triển khai thực hiện Dự án Mô hình áp dụng kỹ thuật thụ tinh nhân tạo kết hợp với thu y cộng đồng nhằm phát triển chăn nuôi lợn theo hướng VietGAP trong nông hộ tại huyện Tân Yên. Đến nay sau 9 tháng triển khai đã đạt được một số kết quả đáng ghi nhận.

Thứ nhất, về mạng lưới thú y cộng đồng (MLTYCĐ), trước khi thực hiệnDự án các điểm triển khai không có MLTYCĐ, đến nay tại mỗi điểm đã xây dựng được 01 MLTYCĐ do đồng chí Phó Chủ tịch UBND xã phụ trách sản xuất nông nghiệp là Trưởng ban; phó ban là cán bộ thú y xã, cán bộ khuyến nông xã và các uỷ viên Ban thú y cộng đồng gồm có thú y viên, hội nông dân, trưởng phó của các thôn xóm có hộ chăn nuôi lợn tham gia Dự án. Mạng lưới thú y cộng đồng hàng tháng đều tổ chức họp giao ban nhằm thông tin các hoạt động của mạng lưới. Ngoài ra MLTYCĐ tổ chức các buổi họp đột xuất theo diễn biến tình hình chăn nuôi, dịch bệnh gia súc tại địa phương để tuyên truyền kiến thức kỹ thuật, phòng chống dịch bệnh đến các hộ tham gia mô hình và tổng hợp tình hình dịch bệnh, kết quả chăn nuôi lợn trong toàn xã. 

Thứ hai, về công tác tiêm phòng cho đàn lợn, trước khi mô hình triển khai công tác tiêm phòng cho đàn lợn chưa được thực hiện triệt để, không duy trì thường xuyên, tiêm phòng nhưng không đúng quy trình, người chăn nuôi vẫn nặng về điều trị thì nay công tác tiêm phòng được phối hợp tổ chức  thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả trong 3 tháng 8,9 và 10, tỷ lệ tiêm phòng cho đàn lợn tại các hộ trong MLTYCĐ đạt 100%, các bệnh Tai xanh, Lở mồm long móng, Tụ dấu, Phó thương hàn, Dịch tả được tiêm theo đúng hướng dẫn của cán bộ thú y và Ban thú y cộng đồng xã.

Thứ ba, về kết quả khai thác tinh từ lợn đực giống. Nhằm bảo quản tinh dịch bảo đảm chất lượng, khi tham gia mô hình 3 hộ đã tận dụng phòng sẵn có của gia đình cơi nới và nâng cấp ngăn chia để làm phòng pha chế tinh riêng biệt, phòng pha tinh được bố trí gần khu nuôi lợn đực giống thuận tiện cho quá trình khai thác, pha chế, bảo quản tinh dịch. Phòng được thiết kế cao ráo, thoáng mát, có bồn rửa tay, bàn và kệ kê để đặt các dụng cụ cần thiết trong quá trình pha và bảo quản tinh. 06 con lợn đực giống hỗ trợ đạt tuổi khai thác tinh, chủ hộ tiến hành khai thác tinh từ tháng 10 để thụ tinh nhân tạo cho lợn nái trong và ngoài mô hình.

Như vậy Dự án “Mô hình áp dụng kỹ thuật thụ tinh nhân tạo kết hợp với thú y cộng đồng nhằm phát triển chăn nuôi lợn theo hướng VietGAHP trong nông hộ” tại huyện Tân Yên bước đầu đã có một số hiệu quả, tạo được sự đồng thuận cao của các hộ nuôi lợn đực giống và người chăn nuôi trong vùng. Đáng mừng là các hộ nuôi lợn đực giống đều cam kết tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật nuôi dưỡng, chăm sóc, khai thác và pha chế tinh dịch. Tinh dịch trước khi đem đi  pha chế  đều được kiểm tra nên khi sử dụng phối giống cho đàn lợn nái trong vùng đạt tỉ lệ thụ thai cao, giảm được tỉ lệ phối giống lại và phối giống trực tiếp. Bởi kỹ thuật thụ tinh nhân tạo (TTNT) ở gia súc là phương pháp hiệu quả nhất trong nhân giống nhằm cải tạo đàn giống và sử dụng ưu thế lai phát triển chăn nuôi thương phẩm, góp phần nâng cao chất lượng thịt, sữa và hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi mà phương pháp giao phối tự nhiên không thể có được. Hiện tại chưa có đàn lợn con nào được sinh ra từ việc sử dụng tinh của các con lợn đực giống do Dự án hỗ trợ nhưng tin chắc rằng từ những lợn đực giống có nguồn gốc rõ ràng, năng suất, chất lượng cao sẽ là cơ hội để cải thiện về năng suất, chất lượng đàn con sinh ra khỏe mạnh, nhanh lớn, độ đồng đều và tỉ lệ nuôi sống cao, góp phần hạ giá thành sản phẩm, tăng hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi và bảo đảm vệ sinh môi trường. Đồng thời, bằng hình thức quản lý chăn nuôi, khai thác và thụ tinh nhân tạo này sẽ giảm thiểu được tình trạng lây lan dịch bệnh, đặc biệt những bệnh lây qua đường sinh dục.

Đối với MLTYCĐ, đây là hình thức hoạt động mới nhằm gắn kết các hộ chăn nuôi trong xã, trong vùng để chia sẻ, trao đổi kinh nghiệm cho nhau trong quản lý, nuôi dưỡng chăm sóc lợn; công tác phòng, chống dịch bệnh, nhất là việc phát hiện được dịch bệnh sớm để phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý bệnh kịp thời; tạo sức mạnh đẩy lùi dịch bệnh cho vật nuôi. Góp phần đưa nhanh các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào chăn nuôi, tăng năng suất, chất lượng đàn lợn đực giống, lợn sinh sản, lợn thịt và hiệu quả kinh tế.

Trong thời gian tới, Trung tâm tiếp tục tăng cường công tác chỉ đạo, kiểm tra giám sát và tổ chức hội thảo, tham quan nhằm đẩy mạnh công tác tuyên truyền về hiệu quả của Dự án mang lại.

Bài, ảnh: Thanh Phúc