Được sự giới thiệu và thuyết phục của ông Nguyễn Danh Thắng - Giám đốc Trung tâm Giống Nấm Bắc Giang, là một người bạn từ thời còn học Đại học Bách khoa Hà Nội, ông Ngô Đình Hải quyết định đầu tư xây dựng cơ sở sản xuất nấm thương phẩm cao cấp với 2.000 m2 nhà xưởng tại thôn Đạo Ngạn, xã Quang Châu, huyện Việt Yên. Đây là cơ sở trồng nấm theo công nghệ hiện đại đầu tiên của tỉnh.

Chúng tôi gặp ông Hải vào thời điểm cơ sở đang thu hái nấm. Thời gian thu hái nấm buổi sáng kéo dài trong vòng một giờ đồng hồ. Nấm thu xong được sơ chế, đóng gói thường hoặc đóng gói hút chân không theo yêu cầu và đưa vào bảo quản lạnh rồi vận chuyển đến nơi tiêu thụ. Toàn bộ nấm thu hái được các công ty nấm sạch tại Hà Nội đặt hàng và thu mua.

Hiện tại, cơ sở của ông Hải đang trồng hai loại nấm chính là nấm Ngọc Châm và nấm Đùi gà. Khi thời tiết chuyển lạnh thì trồng thêm nấm Kim Châm vàng – loại có hàm lượng dinh dưỡng cao, ăn ngon và cho giá trị kinh tế cao. Trung bình một tháng, ông thu được gần 2 nấm tấn cao cấp với giá giao hàng tại cơ sở là 80.000 đồng/kg nấm Đùi gà, 100.000 đồng/kg nấm Ngọc Châm… Đồng thời, ông còn trồng nấm sò thương phẩm với mục đích tận dụng phôi mùn sau thu hoạch từ trồng nấm cao cấp.

Ngoài các loại nấm tươi, mỗi năm ông cũng thu được 3 tạ nấm Linh Chi khô. Nấm Linh Chi được trồng trong khoảng thời gian từ tháng 3-4, trồng trong 5-6 tháng và không yêu cầu nhà lạnh. Linh Chi cho thu 3 đợt, đợt 1 thường cho nấm loại 1 với đường kính cây nấm từ 8-10 cm, loại 2 từ 6-7 cm, loại 3 từ 4-5 cm. Giá bán nấm loại 1 là 600.000 đồng/kg, nấm loại 2 là 500.000 đồng/kg, nấm loại 3 từ 400.000-450.000 đồng/kg.

Với diện tích xưởng 2000 m2, ông Hải bố trí 03 nhà nuôi trồng, hệ thống phòng ươm giống, cấy giống và 10 phòng lạnh với tổng mức đầu tư gần 7 tỷ đồng. Các phòng được đầu tư xây dựng theo công nghệ hiện đại, đạt tiêu chuẩn quốc tế, có quy trình khép kín nhằm kiểm soát chặt chẽ ô nhiễm vi sinh. Theo ông, quy trình sản xuất nấm cần bảo đảm vô trùng từ đầu đến cuối, mỗi giai đoạn cần có các biện pháp kỹ thuật khử trùng hiệu quả: Các phòng đều được khử trùng cẩn thận trước khi đưa nấm vào, thời gian hấp bịch trong vòng 12 giờ, phòng cấy giống có hệ thống tia cực tím khử trùng, các phòng sau nuôi trồng cần xử lý vệ sinh và phun thuốc... Tất cả các điều kiện trên nhằm bảo đảm nấm được đi theo dãy liên hoàn được vô trùng, không tiếp xúc với không khí bên ngoài tránh ô nhiễm. Ông Hải khẳng định, sự ô nhiễm vi sinh trong quy trình sản xuất có thể gây hỏng 30-40% phôi nấm.

Theo ông Hải, để nuôi trồng nấm thành công cần làm tốt tất cả các khâu trong quy trình. Nguyên liệu chính làm bịch nấm gồm mùn cưa và bông phế thải, trong đó bông được dùng là bông sợi xenlulo tự nhiên, không pha lẫn bông hóa học. Mùn cưa đưa vào ủ 15-20 ngày với đạm, lân, nước vôi, sau đó được tưới ẩm và đóng bịch. Các bịch này được xếp lên giá có bánh xe và đẩy vào lò hấp tiệt trùng sau đó làm nguội và chuyển sang phòng cấy giống. Từ phòng cấy giống, các giá nấm được đưa sang phòng ươm, ươm ở nhiệt độ 20-230C cùng với hệ thống đèn LED hỗ trợ sinh trưởng, phát triển theo từng giai đoạn. Sau ươm, tùy từng loại nấm cụ thể mà ông bố trí phòng nuôi khác nhau. Các loại nấm yêu cầu phòng lạnh là nấm Đùi gà với nhiệt độ trồng dao động từ 11-150C; nấm Kim Châm, Ngọc Châm là 12-160C. Nấm sò được thiết kế bịch treo, yêu cầu sự thoáng khí và oxy nhiều hơn các loại nấm khác. Riêng nấm Linh Chi được trồng ở phòng ngoài với yêu cầu nhiệt độ trong khoảng 27-320C...

Ước tính mỗi năm, cơ sở sản xuất của ông đưa ra thị trường khoảng 7 tấn nấm Sò, 5 tấn nấm Kim Châm, 5 tấn nấm Đùi Gà và các loại Nấm khác, phục vụ nhu cầu của thị trường trong và ngoài tỉnh. Cơ sở có khoảng 10 lao động thường xuyên và 20 lao động thời vụ, góp phần giải quyết việc làm cho người lao động trên địa bàn xã và tận dụng được lao động nông thôn nhàn rỗi, nâng cao thu nhập và mức sống cho người dân. Với lợi nhuận đạt hơn 1 tỷ đồng/năm, cơ sở của ông là địa chỉ tin cậy để người trồng nấm đến học hỏi và trao đổi kinh nghiệm.

Trong năm nay, ông phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Nấm - Viện Di truyền Nông nghiệp xây dựng khu trung tâm giống nấm với mục tiêu chuyển giao toàn bộ công nghệ nuôi trồng và cung cấp các loại giống nấm đến người có nhu cầu. Trung tâm được hoạt động theo quy trình khép kín và vô trùng, chuyên tạo giống.

Bài, ảnh: Hạ Liên